Donald Trump wygrywa w Sądzie Najwyższym – zyskuje  narzędzie do zmiany prawa dotyczącego obywatelstwa

Sąd Najwyższy USA w przełomowym orzeczeniu z 27 czerwca 2025 roku znacząco ograniczył możliwości sądów federalnych do blokowania polityki prezydenta. Decyzja, która zapadła w składzie 6 do 3 sędziów, otwiera drogę administracji Trumpa do wprowadzenia kontrowersyjnego dekretu ograniczającego prawo do obywatelstwa z urodzenia.

Jak Trump przełamał blokadę sądową swoich najbardziej radykalnych reform?

Kluczem do zwycięstwa prezydenta było ograniczenie tak zwanych nakazów ogólnokrajowych (nationwide injunctions). Te potężne narzędzia prawne pozwalały dotychczas pojedynczym sędziom federalnym blokować polityki prezydenckie na terenie całych Stanów Zjednoczonych. Trump, który pierwszego dnia swojej drugiej kadencji podpisał rozporządzenie wykonawcze odmawiające uznania obywatelstwa dzieci urodzonych w USA, których rodzice nie są obywatelami ani posiadaczami zielonej karty, szybko napotkał na opór sądów w stanach Maryland, Massachusetts i Waszyngton.

Sędzia Amy Coney Barrett, pisząc opinię większości, podkreśliła fundamentalną zmianę: sądy federalne nie posiadają ogólnych uprawnień nadzorczych nad władzą wykonawczą i nie mogą wydawać decyzji wykraczających poza konkretne spory sądowe. To orzeczenie kończy 127-letnią praktykę, która pozwalała na szeroką interpretację 14. poprawki do Konstytucji USA.

Czy miliony amerykańskich dzieci stracą obywatelstwo z dnia na dzień?

Bezpośrednie konsekwencje orzeczenia dotykają setek tysięcy noworodków rocznie. Polityka Trumpa wymierzona jest w dzieci, których rodzice przebywają w kraju nielegalnie lub na wizach tymczasowych. Szacunki wskazują, że ponad 150 tysięcy noworodków rocznie może zostać pozbawionych automatycznego prawa do obywatelstwa.

Dekret prezydenta zawiera 30-dniowy okres karencji przed wejściem w życie, co oznacza, że obecnie nie ma żadnych zmian w prawie do obywatelstwa z urodzenia, a dzieci urodzone wszędzie w kraju nadal są obywatelami USA. Administracja musi jeszcze opracować szczegółowe przepisy i określić praktyczne aspekty wprowadzenia tej rewolucyjnej zmiany.

Dlaczego liberalni sędziowie mówią o „ustępstwie wobec bezprawia"?

Opozycja w Sądzie Najwyższym nie kryła oburzenia. Sędzia Sonia Sotomayor w ostrej opinii mniejszości zarzuciła większości, że „Sąd ustępuje wobec bezprawia" i przestaje chronić prawa konstytucyjne obywateli. Ostrzegła, że orzeczenie może zagrozić prawom milionów ludzi, którzy nie będą formalnymi stronami postępowań sądowych.

Organizacje praw obywatelskich, w tym ACLU, wyrażają głębokie zaniepokojenie. American Civil Liberties Union podkreśla, że rozporządzenie Trumpa z 20 stycznia 2025 roku stanowi „bezpośredni atak na gwarancję obywatelstwa z urodzenia zawartą w 14. poprawce".

Co oznacza koniec „imperialnego wymiaru sprawiedliwości" według Trumpa?

Konferencja prasowa w Białym Domu była triumfalną prezentacją sukcesu. Prezydent Trump nazwał orzeczenie „monumentalną decyzją", a prokurator generalna Pam Bondi ogłosiła koniec „imperialnego wymiaru sprawiedliwości", który jej zdaniem blokował wolę amerykańskich wyborców.

„Możemy teraz niezwłocznie złożyć wnioski o kontynuowanie licznych spraw" – oświadczył Trump, sygnalizując przygotowania do wprowadzenia kolejnych kontrowersyjnych reform. Zastępca prokuratora generalnego Todd Blanche podkreślił, że nakazy ogólnokrajowe blokowały politykę administracji w kluczowych obszarach: od ceł i gotowości wojskowej po imigrację i sprawy zagraniczne.

Jakie będą dalsze konsekwencje dla amerykańskiego systemu prawnego?

Orzeczenie zmienia zasady gry na dekady. Dane Congressional Research Service pokazują skalę problemu: podczas pierwszej kadencji Trumpa wydano co najmniej 86 nakazów ogólnokrajowych, a w pierwszych 100 dniach jego drugiej kadencji – już 17. Teraz nakazy sądowe będą miały zastosowanie tylko lokalnie, co może dramatycznie utrudnić szybkie blokowanie kontrowersyjnych decyzji prezydenckich.

To fundamentalna zmiana w równowadze władz w amerykańskim systemie konstytucyjnym. Konserwatyści od lat argumentowali, że nakazy ogólnokrajowe podważają władzę wykonawczą, podczas gdy ich zwolennicy uważali je za niezbędne narzędzie ochrony praw obywatelskich przed nielegalnymi działaniami rządu.

Orzeczenie nie kończy sporów o obywatelstwo z urodzenia – sądy niższej instancji nadal będą oceniać legalność samego dekretu Trumpa. Jednak ograniczenie ich możliwości do wydawania nakazów o zasięgu ogólnokrajowym oznacza, że administracja może wprowadzać swoją politykę etapami, region po regionie, co znacząco zwiększa jej szanse na sukces w najbardziej ambitnych reformach konstytucyjnych od dziesięcioleci.