Nowelizacja przepisów dotyczących Fundacji Rodzinnych - jakie elementy ulegną zmianie?

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy dotyczący zmian w opodatkowaniu fundacji rodzinnych, który trafi teraz do rozpatrzenia przez Sejm. Planowane zmiany, które mają wejść w życie 1 stycznia 2026 roku, stanowią odpowiedź Ministerstwa Finansów na przypadki agresywnej optymalizacji podatkowej. Do końca kwietnia 2025 roku zgłoszono blisko 4 tysiące wniosków o rejestrację fundacji rodzinnych, co znacznie przewyższyło oczekiwania ustawodawcy i obnażyło luki w systemie.

Co dokładnie zmieni się w przepisach dotyczących fundacji rodzinnych?

Nowelizacja obejmuje kilka kluczowych obszarów, które diametralnie zmienią sposób funkcjonowania fundacji rodzinnych w Polsce. Zmiany koncentrują się na wprowadzeniu okresów karencji, ograniczeniu zwolnień podatkowych oraz uszczelnieniu przepisów dotyczących zagranicznych struktur.

Trzyletni lock-up – koniec z szybką odsprzedażą majątku

Fundacja będzie musiała zapłacić podatek, jeżeli sprzeda majątek przed upływem 36 miesięcy od jego zakupu lub otrzymania od podmiotu powiązanego. Co istotne, 36-miesięczny termin będzie liczony dopiero od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie – w praktyce oznacza to nawet czteroletnią karencję.

Sprzedaż aktywów przed upływem tego okresu skutkować będzie koniecznością zapłaty 19% CIT, co eliminuje możliwość wykorzystywania fundacji jako wehikułu do szybkiej, nieopodatkowanej sprzedaży majątku. Ograniczenia w zbywaniu majątku przez fundację rodzinną dotyczyć mają mienia nabytego przez nią po 31 sierpnia 2025 roku.

Najem krótkoterminowy pod lupą fiskusa – czy to koniec opłacalnego biznesu?

Kolejna zmiana uderzy w fundacje zajmujące się najmem krótkoterminowym i komercyjnym. Fundacje rodzinne będą mogły korzystać ze zwolnienia tylko w przypadku najmu długoterminowego przeznaczonego wyłącznie na cele mieszkaniowe. Najem krótkoterminowy, usługi zakwaterowania oraz wynajem lokali użytkowych zostaną objęte 15% CIT.

Kwestia najmu krótkoterminowego jest ciągle przedmiotem sporów podatkowych – w najnowszych orzeczeniach sądy administracyjne stają jednak po stronie fundacji rodzinnych. Nowelizacja ma przeciąć tę linię orzeczniczą i jednoznacznie wykluczyć najem krótkoterminowy z katalogu działalności zwolnionej.

CFC i exit tax – zagraniczne struktury pod kontrolą

Fundacje rodzinne zostaną objęte przepisami o zagranicznych jednostkach kontrolowanych (CFC) oraz podatkiem od niezrealizowanych zysków (exit tax). Jeżeli fundacja przeniesie swoje aktywa poza granice Polski lub zdecyduje się na zmianę rezydencji podatkowej, powstanie obowiązek podatkowy, nawet jeśli faktyczna sprzedaż tych składników majątku jeszcze nie nastąpiła.

To szczególnie istotne dla fundacji inwestujących w jurysdykcjach o preferencyjnym opodatkowaniu. Dochody z zagranicznych struktur, które nie płacą podatku lub korzystają ze zwolnień, będą teraz opodatkowane w Polsce.

Podmioty transparentne – koniec przywileju podatkowego

Zwolnienie z CIT nie będzie miało zastosowania do przychodów z udziału w funduszu inwestycyjnym, spółdzielni lub podmiocie transparentnym podatkowo, jeżeli ich przychody są traktowane jako osiągnięte przez fundację rodzinną. Zamyka to dotychczasową możliwość inwestowania przez spółki komandytowe, zagraniczne LLP czy fundusze inwestycyjne bez podatku.

Ukryte zyski – szerszy katalog, większe ryzyko

Nowelizacja doprecyzowuje i rozszerza definicję ukrytych zysków. Jeżeli pożyczka udzielona przez fundację beneficjentowi, fundatorowi lub osobie powiązanej zostanie umorzona, przedawniona lub uznana za nieściągalną, fiskus potraktuje ją jak ukryty zysk – skutkować to będzie koniecznością zapłaty 15% CIT na poziomie fundacji.

Za ukryte zyski uznawane będą również nieodpłatne świadczenia, umorzenie należności czy prywatne korzystanie z majątku fundacji (samochody, apartamenty, jachty).

Czy to oznacza koniec fundacji rodzinnych jako narzędzia sukcesji?

Absolutnie nie. Ministerstwo Finansów nie planuje wprowadzenia daniny solidarnościowej ani innych obciążeń przy wypłacie świadczeń beneficjentom fundacji, a podstawowa funkcja sukcesyjna pozostaje nienaruszona. Fundacja nadal oferuje atrakcyjne rozwiązanie dla firm rodzinnych planujących długoterminowe przekazanie majątku.

Porównując zapowiedzi z pierwotnie prezentowanymi w 2024 roku propozycjami nowelizacji przepisów o fundacji rodzinnej, Ministerstwo Finansów rozważało wówczas znacznie bardziej restrykcyjne rozwiązania – 15-letni lock-up, daninę solidarnościową czy całkowitą likwidację preferencji dla najmu. Obecne zmiany są zatem umiarkowane.

Co powinni zrobić fundatorzy przed końcem 2025 roku?

Czas do wejścia nowych przepisów kurczy się nieubłaganie. Projektowany przepis przejściowy jednoznacznie wskazuje, że nowe regulacje dotyczące okresu karencji będą miały zastosowanie wyłącznie do aktywów wniesionych do fundacji rodzinnej po 31 grudnia 2025 roku.

Kluczowe działania to:

• Dokonanie aportów lub sprzedaży aktywów przed końcem 2025 roku
• Weryfikacja portfela nieruchomości pod kątem modelu najmu
• Analiza inwestycji zagranicznych i struktur transparentnych
• Aktualizacja statutu fundacji zgodnie z nowymi wymogami
• Przegląd transakcji z podmiotami powiązanymi

Stabilność przepisów – największe wyzwanie dla przedsiębiorców

Częste zmiany komunikatów, brak stabilnego harmonogramu i wprowadzanie nowych rozwiązań w krótkim czasie nie sprzyjają budowaniu zaufania przedsiębiorców do ustawodawcy. Fundacje rodzinne jako narzędzie długoterminowego planowania wymagają przewidywalnych ram prawnych – a proces legislacyjny tej stabilności nie zapewnia.

Resort finansów podkreśla jednak, że nowelizacja ma na celu przywrócenie fundacjom ich pierwotnego celu – wspierania sukcesji rodzinnej, a nie unikania opodatkowania. Dobrze zaprojektowana, transparentna i zgodna z duchem ustawy fundacja nadal pozostanie jednym z najskuteczniejszych narzędzi ochrony majątku rodzinnego w Polsce.

Rok 2025 to moment przełomowy dla polskich fundacji rodzinnych. Choć zmiany ograniczą część przywilejów podatkowych, to fundamentalna rola fundacji w procesie sukcesji pozostanie niezagrożona. Kluczem do sukcesu będzie świadome, zgodne z prawem planowanie i szybkie dostosowanie się do nowej rzeczywistości podatkowej.